KARAGÖZ OYUNLARI HAKKINDA
Hayali Metin Özlen Karagöz oyunlarını altı grupta toplamıştır.
1- Huzur Karagöz’ü :Padişahın huzurunda ipekten bir perde
üzerinde,12 cm ile 20 cm boylarında tasvirler ile oynatılır.Hayali
padişahı ve ileri gelen devlet adamlarını taşlama yaparak nazikçe
uyarırdı.
2- Zenneler için Karagöz :Osmanlı döneminde haremlik selamlık
olduğundan hanımlar sarayda ve konaklarda hayal sanatçısını kafes
arkasından izlerlerdi.Oyunlar özenle seçilir ve romantik olmasına
özen gösterilirdi.Tahir ile Zühre,Ferhat ile Şirin gibi.
3-Halka açık yerlerde veya kahvehane,çadır gibi yerlerde oynatılan
Karagöz:Buralarda anonim olarak
her türlü oyun
oynatılırdı.Tımarhane,Mandıra,Sakallı Gelin,Meyhane.
4- Çocuklar için Karagöz:Çocuklar için özel Karagöz oyunları
olmadığından eğitici ve eğlendirici yanı ağır basan oyunlar
seçilirdi.Salıncak,Kanlı Kavak,Cazular
gibi.
5-Tasavvuf ehline medrese ve dergahlarda oynatılan Karagöz:Bazı
büyük alimler ve şeyhler,büyük musiki üstatları da Karagöz’e ilgi
göstermiş olup,bugün var olmasını sağlamışlardır.Karagöz’ün beyaz
perdesi fani dünyayı,ışık ruhu,tasvirler ise ölümlü fanileri yani
insanları temsil etmektedir.‘Söndü sema zilli gaip oldu tasvir
perdede’sözü açıkça bu ilgiyi bize aksettirmektedir.
6-Toramanlı
Karagöz:Bugünün pornosuna eş
değerde olan bu tarz Karagöz oyunları ,gizli olarak bazı
sanatçılar tarafından bilhassa yabancı misyona ve meraklı olan
hatırı sayılır yabancılara oynatılırdı.
- Osmanlı Dönemi’nde Karagöz oynatan sanatçılar ikiye ayrılırdı:
2- Köşebaşı oyuncuları: Kahve çadır ve meydanlarda oynatan sanatçılar.Bunların içinde iyi yetişmiş sanatçılar olup,zamanla sanatını ilerletip yetişenler iyi yerlere gelmişlerdir.Ustalık çıraklık ilişkisi içinde sanatlarını icra ederlerdi.İleride Osmanlı da Karagöz teşkilatının inceliklerini anlatacağız.Bu hayaliler,kulaktan dolma birkaç oyun ezberlerler ve kapasiteleri yeterli olmadığından hepsi aynı seviyeye gelemezdi.
Hayali Saf Deri Metin ÖZLEN
