Karagöz Sanatçısı Metin Özlen 03.04.1940 tarihinde İstanbul,Kanlıca’da doğdu. Annesi Sıdıka Nebile Hanım babası Salih Kemalettin Efendi’dir. Karagöz yapım tekniğini küçük yaşlarda dedesi Hayri Beyden dinlediği hikayeler ile öğrendi,geliştirdi.İlk tasvirlerini kartondan yaptı.Eritilmiş mum ve zeytinyağı ile saydamlaştırdığı figürleri,keskin uçlu bıçak yardımı ile oyarak işledi.Pul yerlerini ayakkabılara çakılan kabaralar vasıtasıyla temin etti. Bu yöntemle çok sayıda tasvir meydana getirdi.Uçurtma çıtaları vasıtası ile de perde arkasından oynattı.

16 yaşından itibaren deve ve sığır derileri kullanmaya başladı.Tasvir yapımında nevrekan ismi verilen bıçak ile işleme tekniğini geliştirerek,klasik tarzda sayısız figür yaptı.

1962 yılında, İstanbul’da yayımlanan Ekspres Gazetesi’nde karikatürist ve ressam olarak girdi.Resimli roman kahramanı olarak kendi tiplemesi olan Feleksiz’i günlük,halk tiplemesi olan Nasreddin Hocayı’da haftalık olarak çizmeye başladı.

1965-66 yıllarında Aydın,Çine’de askerlik görevini tamamladı.

Cemalettin Saraçoğlu’ndan çok değerli tasvir kalıplarını ve yapım aletleri koleksiyonunu satın aldı.Tasvirde stil olarak,büyük tasvir üstadı Nazif Bey’i seçti.Tasvirlerinde bu etkinin izleri gözlenmektedir.Oyun seslendirme tekniğinde ise Hayali Küçük Ali ve dedesi Hayri Bey’i örnek aldı.Akrabası Hayali Memduh’un yazdığı oyunları elde edince,onun çizgisinde oyunlar vermeye başladı.Dedesi Hayali Hayri, hem Hayali Memduh’un hem de Hayali Katip Salih’in yakın dostu idi.Bu nedenle Hayali Hayri,onlardan dolayı sahip olduğu tüm bilgi ve teknikleri ,torunu Metin’e aktarmıştır.
 

Daha sonraki yıllarda ağabeyi Erdoğan’ın dizayn ettiği,diğer abisi Resa’nın yaptığı elektrikli oyma makinasını kullanarak daha seri,daha ince işçilikli tasvirleri yarattı.Artık tasvirlerinde klasik stil ile kendine ait olan modern stil ustalıkla bir araya gelmişti.

Ailede yer alan diğer bireylerin de gün geçtikçe ilgisine çeken tasvir yapımı,kısa bir süre sonra onlarında amatör olarak tasvir yapmalarına neden oldu.Böylelikle babası Kemalettin,ağabeyleri Lemi,Erdoğan,Resa,kızkardeşleri,Emel ve İnci de zaman zaman bu işe katkıda bulundular.

Eşi Mahmure Özlen sanatçıya en büyük desteği verdi.Sanatçının Kültür Bakanlığınca 1997 de basılan ‘Eski ve Yeni Karagöz Oyunları Metinleri’kitabındaki oyunları birlikte hazırladılar.Hayrettin İvgin düzenleme ve önsöz konusunda yardımcı oldu.Ayrıca tasvir yapım aşamalarında da eşinin desteğini alan sanatçının oğulları Fatih ve Murat’da küçük yaştan beri bu sanatın içinde yer almışlar ,tasvir yapmayı öğrenmişler ve destek vermişlerdir.

1976 yılına kadar amatör olarak çalışan sanatçı,aynı yıl Kültür Bakanlığı’nın açtığı 1.Ulusal Karagöz yarışmasında,13 sanatçı arasında Türkiye 1.cisi olmuş,profesyonel sanat hayatına adımını atmıştır.

Sanatçı, Prof.Metin And ile yakın çalışma içinde olmuş,kendisinin ilgi ve desteğini görmüştür.Prof.Metin And birçok ülkeden gelen araştırmacı,yazar ve öğrencilere Karagöz sanatının tanıtılmasında büyük katkı sağlamıştır.

Tasvir yapımında olduğu gibi oyun oynatma tekniği ile de diğer Karagöz ustalarından ayrılan ve beğeni toplayan sanatçı, Leyla ile Mecnun efsanesini araştırarak, eşi ile birlikte yeniden kaleme almıştır.Böylece klasik olarak bilinen ve kaybolmaya yüz tutmuş‘Ferhat ile Şirin’ ve ‘Leyla ile Mecnun’ isimli oyunları yeniden hayal perdesine taşımıştır.

Metin Özlen,var olan veya var olup unutulmuş birçok kapsamlı oyunu hayal perdesinde tekrar yorumlamakta ve canlandırmaktadır.

Bunlardan bazıları Kanlı Kavak,Pehlivanlar,Karagöz’ün Bekçiliği,Karagöz’ün Ağalığı,Kütahyalı Çeşmesi,Kanlı Nigar,Çifte Cazular,Yalova Sefası,Bahçe,Kırgınlar,Tahmis,Aşıklar,Tahir ile Zühre,Kayık,Tımarhane,Salıncak,Karagöz’ün Gelin Oluşu,Çivi Baskını,Balıkçılar’dır.

Yine bu oyunların dışında,Karagöz’ün Çobanlığı,Minibüs,Karagözün Kahyalığı,Karagöz’ün Sinema Faslı gibi oyunların altına da kendi imzasını atmıştır.

Yurt içinde olduğu gibi yurt dışında da ülkesini defalarca temsil etmiş olan sanatçı, Karagöz ‘ü kendi ulusuna olduğu gibi,diğer uluslara da tekrar tekrar tanıtmış ve bu ulusların müzelerine eserler vererek ölümsüzleşmiştir.

metinozlen@gmail.com

Yurtiçi ve yurtdışında katıldığı festival,şenlik ve faaliyetler ile aldığı onur ödüllerinin bazıları:

1. Turizm ve Tanıtma Bakanlığı 1.Karagöz Yarışması ve 1.lik ödülü(Ankara1976)

2. İstanbul Kültür ve Sanat Festivali (1976)

3. TRT bünyesinde 6 adet Karagöz oyunu kaydedildi.(Dünden Bugüne Gölge Oyunu 1977 )

4. Festival First İnternational (Londra 1979)

5. Atatürk’ün doğumunun100.yıl kutlamaları dolayısı ile ABD de çeşitli şehirlerde

gösteriler ve sergiler.(1981)

6. Atatürk’ün doğumunun100.yıl kutlamaları dolayısı ile Londra da gösteriler ve sergiler.(1981)

7. 1.Geleneksel Tiyatro Festivali(İstanbul,Ankara,Bursa 1983)

8. 2.Geleneksel Tiyatro Festivali ve Onur Belgesi (Sivas,Erzurum 1985)

9. 1986 da Fransa da Kültür Derneği etkinlikleri.

10. Almanya Essen Üniversiresi Etkinlikleri(Leverkusen 1987)

11. ABD Kanuni Sultan Süleyman Sergisi Etkinlikleri (Chicago 1987)

12. Tarihi Şehirler Fuarı Japonya (Tokyo,Osaka,Kyoto,Nara 1987)

13. 3.Geleneksel Tiyatro Festivali(Malatya ,Adıyaman 1987)

14. 4.Geleneksel Tiyatro Festivali (Zonguldak 1989)

15. 5.Geleneksel Tiyatro Festivali (Antalya 1991)

16. Kırklareli Belediyesi Karagöz Kültür Sanat ve Kakava Şenlikleri (Mayıs 1993)

17. Kültür Bakanlığı adına Rusya Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları Festivali(1993)

18. Kültür Bakanlığı ve UNIMA nın düzenlediği 1.Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları

Festivali (Kırşehir,Aksaray 1993)

19. Almanya,Berlin Karagöz Kukla Gösterileri (1994)

20. İhsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Ödülü ve Şeref Belgesi (Aralık 1994)

21. Ankara Büyük Şehir Belediyesi Temaşa Sanatları Hizmet Ödülü 1994

22. Kültür Bakanlığı ve UNIMA nın düzenlediği 2.Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları

Festivali (Adana 1995)

23. Uluslararası Gölge Oyunları Festivali,Atina (1995)

24. Milletlerarası Kukla ve Gölge Oyunu Birliği Onur Belgesi (UNIMA Aralık 1996)

25. Kültür Bakanlığı ve UNIMA nın düzenlediği 3.Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları

Festivali (İzmir 1997)

26. Kültür Bakanlığı ve UNIMA nın düzenlediği 4.Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları

Festivali (İzmir 1999)

27. Kültür Bakanlığı ve UNIMA nın düzenlediği 5.Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları

Festivali (İzmir 2000)

28. Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunu festivali,Patra,Yunanistan (2000)



Yapılan çekimler ve Filimler:



1. TRT,Günal Özhan tarafından 6 Karagöz oyunu (2.8.1977)

2. TRT,Seynan Sezgin tarafından Dünden Bugüne Gölge Oyunu programı.(26.6.1977)

3. Çiçek Film adına ,Arif Keskiner tarafından ‘Karagöz’ içerikli film. (1982)

4. Metin And tarafından ‘Leyla ile Mecnun,Sakallı Gelin’ oyunları ve sanatçının biyografisi.(1985)

5. Merlin Solakhan ve Manfred Blank tarafından ‘Hayal’ isimli film.(1989)

6. İngiliz BBC televizyonu için kısa metrajlı bir film.(1991)

7. İngiliz BBC televizyonu,Karagöz Oyunu içerisinde İstanbul’un Fethi canlandırması.(1999)

8. Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından,

Metin Özlen Belgeseli . (Şubat 2000)

9. Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından,

Ferhat ile Şirin oyunu.(Beyazıt Kütüphanesi Şubat 2000 )



Eserlerinin,band kayıtlarının ve filimlerinin bulunduğu Müze ve Arşivler:



1. İran İslam Eserleri Müzesi ‘Ferhat ile Şirin’ ve ‘Bahçe Oyunu’na ait tasvirlerden oluşan takımları müzesine dahil etmiştir.(1977)

2. British Museum, Museum of Mankind.(İngiltere1979)

3. Horninam Museum(İngiltere 1979)

4. The Stockholm Etnographhical Museum(İsveç 1979 )

5. The Royal Scottish Museum(Edinburg,İngiltere 1983)

6. The Charleston Museum(ABD 1981)

7. Ohoio State University(ABD 1981)

8. Indiana University (ABD 1981) (Aptal Bekçi Oyunu Filmi 60 dk)

9. British Museum, Museum of Mankind.(İngiltere1981)

10. Musee de L’Homme (Fransa 1986)

11. Musee Gusmet (Fransa 1986)

12. Essen university(Almanya –Leverkusen Sanat Müzesi Arşivi1987)

13. The Art Institute of Chicago,Kanuni Sergisi (1987)

14. Osaka ,Japonya Karagöz Koleksiyonu(1987)

15. Unima Milli Merkezi Bursa Şubesi Karagöz Tasvirleri Koleksiyonu (1998)

16. Kültür Bakanlığı’nın satın aldığı tasvirler zaman zaman çeşitli yerlerde sergilenmektedir.

17. TRT arşivi ‘Karagöz Almanyada’ 1995

18. Metin And arşivi (1986)

19. Şinasi Çelikkol arşivi (1980-1999)
 

Telefon    90 216 372 54 20

 

Faks       90 216 372 54 03

 

Adres     Marmara Cd.Evren Ap.22/15 Kozyatağı-İstanbul-TURKIYE

 

e-mail     metinozlen@gmail.com

Yorum ve önerileriniz için tıklayın.